ThanQuen.comThân Quen
Xem phim, nghe đài ngày xưa

Karaoke ngày xưa: dàn máy hát trong nhà và đám cưới quê những năm 90

Cuốn sổ mã số bài hát dày cộp, micro dây quấn băng dính, loa thùng ở rạp cưới, giành nhau hát: karaoke ngày xưa trong nhà và đám cưới quê, kèm phép lịch sự.

A middle-aged Vietnamese man seen from behind singing into a corded microphone under a festive wedding tent in a rural courtyard, guests at round tables blurred, colorful evening light

Karaoke ngày xưa là những dàn máy hát gồm đầu đĩa, amply, loa thùng và micro có dây, xuất hiện ở các gia đình thành phố khoảng giữa và cuối thập niên 1990 rồi lan về nông thôn, đặc biệt gắn với đám cưới quê, nơi cả làng thay nhau cầm micro hát chúc mừng dưới rạp bạt.

Theo ký ức của nhiều người, mốc thời gian cụ thể khác nhau khá nhiều giữa thành phố và nông thôn, giữa các vùng, nên bài này không chốt năm. Bài kể về lần đầu thấy chữ chạy đổi màu theo nhạc, một dàn karaoke gia đình gồm những gì, karaoke trong đám cưới quê, những phép tắc ngầm quanh chiếc micro, chuyện tiếng ồn với hàng xóm cùng cách hát cho có chừng mực, và karaoke đã đổi dạng thế nào đến bây giờ.

Lần đầu thấy chữ chạy theo nhạc

Nhiều người còn nhớ lần đầu được xem karaoke: nhạc nổi lên không có giọng hát, trên màn hình là cảnh phong cảnh hay một đôi trai gái đi dạo, phía dưới là lời bài hát hiện ra, chữ đổi màu từng chữ theo đúng nhịp. Cảm giác lúc ấy là kinh ngạc: hoá ra mình có thể hát theo như ca sĩ, với nhạc nền thật, ngay trong phòng khách.

Người lớn ngượng, đẩy nhau cầm micro. Rồi khi một người cất giọng, nghe chính giọng mình vang ra từ cặp loa to, có tiếng vang dội lại, ai cũng bật cười. Chỉ sau vài bài, ngượng ngùng biến mất, micro được chuyền tay liên tục, người không hát cũng vỗ tay theo nhịp.

Hình ảnh trên màn hình karaoke ngày xưa cũng là thứ được nhớ: những cảnh biển, cảnh đồi, cảnh phố không liên quan gì tới lời bài hát, lặp đi lặp lại giữa các bài, đến mức xem nhiều thì thuộc cả cảnh. Bài buồn mà hình vui, bài vui mà hình là cảnh mưa, chẳng ai để ý, vì mắt người hát chỉ dán vào dòng chữ đang đổi màu.

Một dàn karaoke gia đình gồm những gì

Dàn karaoke ngày ấy cồng kềnh và tốn tiền, thường là một khoản đầu tư lớn của gia đình. Các bộ phận chính và chi tiết hay được nhắc:

Bộ phậnTrông ra sao, dùng thế nàoChi tiết người ta còn nhớ
Đầu đĩaHộp máy nằm ngang, có khay đĩa trượt ra vàoKêu rè rè khi đọc đĩa, chọn bài bằng mã số trên điều khiển
Đĩa karaokeĐĩa mỏng, mỗi đĩa vài chục đến vài trăm bàiChủ nhà thuộc lòng đĩa nào có bài nào
AmplyHộp kim loại nặng, nhiều núm vặn, đèn nháy theo tiếngNúm vang, núm âm trầm là thứ khách hay vặn trộm
Loa thùngHai thùng gỗ lớn bọc da hoặc vải đenĐặt hai góc phòng, bass rung cả cửa kính
Micro có dâyCầm tay, dây dài vài métDây hay đứt ngầm, quấn băng dính chỗ cổ micro
Sổ danh mục bài hátCuốn sổ dày, xếp bài theo vần, mỗi bài một mã sốBị lật tới quăn mép, dính dầu mỡ ở đám cưới

Cuốn sổ danh mục là vật gắn liền với karaoke thời ấy: muốn hát bài nào phải lật tìm tên, đọc mã số, bấm số trên điều khiển. Người quen tay nhớ luôn mã số của vài bài ruột, bấm không cần nhìn sổ, trở thành người được giao giữ điều khiển cả buổi.

Karaoke dưới rạp cưới quê

Ở nhiều vùng nông thôn, từ cuối thập niên 1990 và những năm 2000, đám cưới gần như không thể thiếu dàn karaoke. Nhà có cưới thuê nguyên một dàn gồm loa thùng, amply và đầu đĩa, đặt ở góc rạp bạt dựng giữa sân. Từ chiều hôm trước, nhạc đã mở để báo cả làng nhà này có việc. Trong lúc khách ăn cỗ, các cô các chú, thanh niên trong họ lần lượt lên hát chúc mừng.

Có những bài được hát ở gần như mọi đám cưới, đến mức cả làng thuộc. Có ông chú hát lạc giọng nhưng hát rất hăng, cả rạp cười mà vẫn vỗ tay. Có cô gái trẻ được mọi người khen hát hay, từ đó đám cưới nào trong xóm cũng mời lên hát. Trẻ con chui dưới gầm bàn, ngồi sát chân loa để cảm nhận tiếng bass đập vào ngực.

Nét đám cưới mỗi vùng khác nhau: ở nhiều nơi Nam Bộ, đám cưới kéo dài, karaoke và ca nhạc tự phát là phần quan trọng, khách ngồi lại rất lâu; ở nhiều làng phía Bắc, phần hát thường ngắn hơn và gói trong giờ đón khách. Dù khác nhau, tiếng nhạc karaoke từ rạp cưới vọng qua cánh đồng là âm thanh mà người lớn lên ở quê đều nhận ra.

Những phép tắc ngầm quanh chiếc micro

Chủ nhà mở màn. Bài đầu thường để chủ nhà hoặc người lớn tuổi nhất hát, như một cách mở tiệc. Khách hát trước chủ là bị coi là vội.

Ghi tên xếp lượt. Khi đông người, ai muốn hát ghi mã số bài lên mẩu giấy đưa cho người giữ điều khiển. Chen lượt là cách nhanh nhất để mất lòng.

Không cắt bài người khác. Bấm qua bài khi người ta đang hát là điều tối kỵ, kể cả khi người hát lạc nhịp. Chỉ người hát mới được tự cắt bài mình.

Vỗ tay sau mỗi bài. Hát hay hay dở đều được vỗ tay. Người hát dở được vỗ tay to hơn, coi như động viên.

Không giữ micro quá lâu. Hát hai ba bài liền là đủ, rồi chuyền micro. Người giữ micro cả buổi sẽ được nhắc khéo bằng câu “để các bạn trẻ hát với”.

Đừng vặn trộm núm amply. Núm vang, núm âm trầm của amply là đồ của chủ nhà. Khách vặn trộm cho giọng mình hay hơn rồi quên vặn lại là chuyện cười của không ít bữa tiệc.

Mỗi người một bài ruột

Gần như ai từng hát karaoke ngày xưa cũng có một bài ruột, bài mà hễ cầm micro là hát, đám cưới nào cũng hát, và cả xóm nghe mãi thành quen. Bài ruột thường không phải bài khó, mà là bài vừa giọng, có chút kỷ niệm riêng: bài hát hồi đi bộ đội, bài hát lúc còn yêu nhau, bài mẹ hay hát ru. Người giữ điều khiển chỉ cần thấy ai đứng lên là bấm đúng mã số bài của người ấy.

Bài ruột cũng là cách người trong làng nhận ra nhau. Nghe vọng từ rạp cưới xóm bên một giai điệu quen, người ta biết ngay ông nào, cô nào đang hát mà không cần nhìn. Có những đôi vợ chồng có bài ruột chung, hát song ca ở mọi đám cưới trong họ suốt hai chục năm, đến khi một người đi xa thì người kia không hát bài ấy nữa.

Nếu bạn muốn làm một món quà nhỏ cho bố mẹ, thử hỏi xem bài ruột của họ ngày xưa là bài gì, tìm bản nhạc nền rồi mời họ hát lại trong bữa cơm cuối tuần. Rất có thể bạn sẽ được nghe kèm theo một câu chuyện chưa từng được kể.

Một đêm giả định: chiếc micro bị đứt dây

Đêm trước ngày cưới của người con gái lớn, nhà ông bà ở một làng ven sông mời hàng xóm sang hát. Dàn thuê mới về, chủ dàn dặn kỹ chiếc micro thứ hai “hơi chập, cầm nhẹ tay”. Gần mười giờ, đến lượt chú hàng xóm vốn hát hay nhất xóm, chú cầm đúng chiếc micro chập, hát được nửa bài thì tiếng mất, tiếng có, tiếng rè, như đài hết pin.

Không ai bảo dừng. Chú vẫn hát tiếp, cả rạp đồng thanh hát thay những đoạn mất tiếng, rồi càng lúc hát càng to, át cả loa. Đến điệp khúc cuối, cả trăm người cùng hát, không cần micro nữa. Bà mẹ cô dâu đứng ở góc rạp, vừa cười vừa lau nước mắt.

Hai mươi năm sau, cô dâu năm ấy không nhớ nhà mình thuê dàn của ai, hát những bài gì. Nhưng cô nhớ mãi cái điệp khúc cả xóm cùng hát dưới rạp bạt trong đêm. Karaoke ngày xưa, với nhiều người, không phải là hát hay, mà là dịp để cả xóm cùng hát một lúc.

Hát karaoke ở nhà mà không làm phiền hàng xóm

Karaoke ngày xưa cũng gắn với những lời phàn nàn về tiếng ồn, và chuyện này đến nay vẫn còn. Nếu nhà bạn có dàn hát, vài bước sau giúp giữ hoà khí:

  1. Hát trong khung giờ hợp lý, tránh giờ trưa và tránh khuya; ở nhiều khu dân cư, quy định về tiếng ồn và giờ giấc đã có, bạn nên tìm hiểu quy định nơi mình ở.
  2. Đặt loa trong phòng, quay vào trong nhà, không chĩa ra đường hay sang nhà bên.
  3. Vặn âm trầm vừa phải: tiếng bass đi xa và xuyên tường nhiều hơn tiếng cao.
  4. Đóng cửa sổ khi hát buổi tối, dùng rèm dày nếu có.
  5. Khi nhà có việc lớn như cưới hỏi, báo trước với hàng xóm và hẹn giờ kết thúc.

Ngày xưa, tiếng karaoke từ rạp cưới được cả làng chấp nhận vì đó là việc vui chung, ai cũng có lúc cần. Bây giờ nhà cửa san sát hơn, người làm ca đêm nhiều hơn, nên giữ chừng mực là cách để karaoke tiếp tục là niềm vui chứ không thành chuyện mất lòng.

Karaoke hôm nay và vài câu đố cuối bài

Karaoke không mất đi mà đổi dạng. Đầu đĩa và cuốn sổ mã số được thay bằng đầu karaoke có ổ cứng, rồi bằng ứng dụng trên tivi kết nối mạng, tìm bài bằng cách gõ tên. Loa thùng to nhường chỗ cho loa kéo có bánh xe, kéo đi đâu cũng hát được. Ngoài phố có thêm phòng hát kín cho nhóm bạn. Chỉ có chiếc micro có dây và cuốn sổ quăn mép là gần như biến mất.

Muốn gợi lại không khí xưa, bạn có thể tìm một bản nhạc nền có chữ chạy kiểu cũ, mời ông bà, bố mẹ mỗi người hát một bài họ từng hát ở đám cưới năm nào. Con cháu nghe giọng người lớn hát, có khi lạc nhịp, sẽ hiểu vì sao karaoke từng là niềm vui của cả một thế hệ.

Đố vui: muốn hát một bài trên đầu karaoke ngày xưa phải làm gì? (Tra tên trong sổ danh mục, đọc mã số, bấm số trên điều khiển.) Vì sao cổ micro hay quấn băng dính? (Vì dây hay đứt ngầm, quấn để giữ chỗ nối.) Khách vặn trộm núm nào trên amply? (Núm vang, cho giọng nghe hay hơn.) Ai trả lời cả ba câu mà còn kể thêm được mã số bài ruột của mình thì chắc chắn từng là người giữ điều khiển ở đám cưới làng.

Câu hỏi thường gặp

Karaoke phổ biến ở Việt Nam từ khi nào?

Theo ký ức của nhiều người, karaoke xuất hiện ở các gia đình thành phố khoảng giữa và cuối thập niên 1990 rồi lan về nông thôn sau đó. Mốc cụ thể khác nhau giữa các vùng nên khó chốt một năm chung.

Sổ danh mục bài hát karaoke dùng để làm gì?

Đó là cuốn sổ liệt kê tên bài hát kèm mã số. Muốn hát bài nào, người ta tra tên trong sổ, đọc mã số rồi bấm số đó trên điều khiển để đầu đĩa phát đúng bài.

Vì sao đám cưới quê hay có karaoke?

Vì dàn karaoke thuê được với giá vừa phải, vừa báo hiệu nhà có việc vui, vừa để khách, họ hàng, hàng xóm lên hát chúc mừng, tạo không khí chung cho cả buổi tiệc.

Hát karaoke ở nhà thế nào để không phiền hàng xóm?

Bạn nên hát trong khung giờ hợp lý, đặt loa quay vào trong nhà, vặn âm trầm vừa phải, đóng cửa sổ buổi tối và báo trước với hàng xóm khi nhà có việc lớn. Nên tìm hiểu quy định về tiếng ồn nơi mình ở.

Micro có dây ngày xưa hay hỏng ở đâu?

Thường hỏng ở chỗ dây nối vào cổ micro và chỗ jack cắm, vì bị kéo, giật, gập nhiều. Người ta hay quấn băng dính chỗ cổ micro để giữ cho chỗ nối khỏi đứt.

Ngày nay karaoke khác ngày xưa thế nào?

Bây giờ tìm bài bằng cách gõ tên trên ứng dụng thay vì tra mã số trong sổ, loa kéo thay loa thùng, micro không dây thay micro có dây, và có thêm phòng hát kín cho nhóm bạn.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138