ThanQuen.comThân Quen
Câu đố và ô chữ một thời

Cách tự làm ô chữ kỷ niệm cho họp lớp, đám cưới, mừng thọ: từng bước có ví dụ

Cách tự làm ô chữ kỷ niệm từng bước: chọn từ khoá, tìm hàng ngang, xếp lưới cho cột khoá thẳng hàng, viết gợi ý, thử trước, kèm ví dụ ô chữ PHUONG cho họp lớp.

A woman in her forties sits cross-legged on a wooden floor among blank sheets of paper and a ruler, sketching empty squares, window light from the left

Muốn tự làm một ô chữ kỷ niệm, bạn chọn từ khoá trước, viết không dấu, rồi với mỗi chữ cái của từ khoá tìm một đáp án hàng ngang có chứa chữ đó, xếp các hàng sao cho những chữ ấy nằm thẳng một cột, cuối cùng viết gợi ý cho từng hàng và thử với một người chưa biết đáp án. Cả việc này chỉ cần giấy, bút chì, thước kẻ và khoảng một buổi tối.

Bài dưới đây đi qua từng bước bằng một ví dụ thật: ô chữ cho buổi họp lớp với từ khoá PHUONG, hoa phượng của mùa chia tay. Sau đó là cách đổi chủ đề cho đám cưới, mừng thọ, sinh nhật, những lỗi hay gặp khi tự làm, và cách tổ chức cho cả nhóm cùng giải mà không ai bị bỏ ra ngoài.

Sáu bước làm một ô chữ có từ khoá

Trình tự dưới đây áp dụng cho mọi chủ đề. Làm theo đúng thứ tự giúp tránh tình trạng làm xong mới thấy từ khoá không ghép được:

  1. Chọn từ khoá. Từ khoá nên dài bốn tới tám chữ cái khi viết không dấu, gắn với dịp tổ chức: tên lớp, tên trường, tên cô dâu chú rể, một chữ như PHUONG, TUOITHO, SUMHOP.
  2. Viết từ khoá không dấu, dọc xuống. Mỗi chữ cái một dòng. Đây là "xương sống" của ô chữ; mỗi dòng sẽ thành một hàng ngang.
  3. Tìm đáp án cho từng chữ. Với mỗi chữ cái, liệt kê vài kỷ niệm chung của nhóm có chứa chữ đó, rồi chọn một. Chữ không cần đứng đầu đáp án, có thể nằm ở giữa.
  4. Ghi vị trí chữ khoá trong mỗi đáp án. Ví dụ đáp án NHANVO cho chữ H thì chữ H là ô thứ 2. Ghi con số này cạnh mỗi hàng.
  5. Viết gợi ý. Mỗi gợi ý một câu, tả kỷ niệm thay vì định nghĩa, kèm số ô.
  6. Thử và chỉnh. Đưa cho một người chưa biết đáp án giải thử, sửa những gợi ý quá dễ hoặc quá mơ hồ.

Bước 3 là bước tốn thời gian nhất và cũng là bước vui nhất: đó là lúc bạn lục lại trí nhớ chung của nhóm. Nếu làm cho họp lớp, có thể nhắn hỏi vài bạn thân "hồi đó có chuyện gì với chữ G" mà không nói vì sao.

Ví dụ: ô chữ PHUONG cho buổi họp lớp

Với từ khoá PHUONG, sáu hàng ngang được chọn từ đồ dùng và không khí lớp học. Đáp án và vị trí chữ khoá lần lượt là: PHAN (phấn, ô thứ 1), NHANVO (nhãn vở, ô thứ 2), LUUBUT (lưu bút, ô thứ 2), CONGTRUONG (cổng trường, ô thứ 2), TRONG (trống trường, ô thứ 4), GIAYTHAM (giấy thấm, ô thứ 1). Xếp cho các chữ khoá thẳng cột, ta được:

HàngKhoá
1PHAN
2NHANVO
3LUUBUT
4CONGTRUONG
5TRONG
6GIAYTHAM

Cách xếp rất đơn giản: tìm hàng có chữ khoá nằm xa đầu nhất, ở đây là TRONG với chữ N ở ô thứ 4, nên cột khoá phải là cột thứ 4. Mọi hàng khác dịch sang phải cho chữ khoá của mình rơi vào đúng cột đó. Hàng PHAN có P ở ô 1 nên bắt đầu từ cột 4; hàng NHANVO có H ở ô 2 nên bắt đầu từ cột 3.

Viết gợi ý: tả kỷ niệm, đừng định nghĩa

Gợi ý nên nhắc một cảnh cụ thể. Thay vì viết "dụng cụ viết bảng", hãy viết "thứ cô hay ném xuống bàn cuối khi cả dãy nói chuyện" cho hàng PHAN. Gợi ý kiểu này buồn cười và chỉ người trong lớp mới thấy hết cái hay.

Mỗi gợi ý chỉ trỏ tới một đáp án. Nếu gợi ý có thể là hai thứ, dùng số ô để phân biệt. Hàng TRONG năm ô không thể nhầm với CHUONG sáu ô, dù cả hai đều báo giờ ra chơi.

Có một hai hàng dễ để mở màn. Đặt ít nhất một hàng mà ai cũng giải được ngay, như PHAN. Cái vui đầu tiên làm cả nhóm hăng hái giải tiếp.

Tránh gợi ý làm ai đó ngại. Ô chữ họp lớp dễ bị cám dỗ nhắc lại chuyện ai bị phạt, ai thích ai. Chỉ dùng những chuyện chính người trong cuộc đã vui vẻ kể lại, và không nêu đích danh ai trong gợi ý.

Ghi rõ số ô và vị trí ô khoá. Ví dụ "Hàng 4, 10 ô, ô thứ 2 nằm trên cột khoá". Thiếu con số này, người giải rất khó xếp lưới.

Đọc to thử một lượt. Gợi ý trên giấy có thể hay, nhưng đọc to lên mới biết câu có trơn hay không. Câu dài quá hai dòng thì nên cắt.

Đổi chủ đề: từ khoá gợi ý cho các dịp khác

Cùng một cách làm, đổi từ khoá và nguồn đáp án là ô chữ hợp với dịp khác. Bảng dưới đây gợi ý vài hướng:

DịpTừ khoá gợi ýHàng ngang lấy từ đâu
Họp lớpPHUONG, TUOITHO, tên lớp viết không dấuĐồ dùng học trò, chuyện trong lớp, thầy cô, sân trường
Đám cướiTên cô dâu hoặc chú rể, chữ như SUMVAYNơi hai người gặp nhau, món ăn hai người thích, quê hai bên
Mừng thọ ông bàTên ông hoặc bà, chữ MUNGTHONghề cũ của ông bà, món ông bà nấu, con cháu, quê nhà
Sinh nhật trẻTên đứa trẻMón đồ chơi, con vật, món ăn trẻ thích
Tất niên gia đìnhSUMHOP, tên dòng họ không dấuChuyện trong năm, món Tết nhà mình, nơi cả nhà từng đi

Với mừng thọ, ô chữ là món quà rất được người lớn tuổi đón nhận, vì mỗi hàng ngang là một mẩu đời của chính ông bà được con cháu nhớ ra. Nên in chữ to, đọc gợi ý chậm, và để ông bà kể sau mỗi đáp án.

Những lỗi hay gặp khi tự làm ô chữ

Người làm ô chữ lần đầu thường vấp vào vài lỗi giống nhau. Kiểm tra lại danh sách dưới đây trước khi mang ra dùng:

  • Quên bỏ dấu ở một hàng. Viết "ĐÀO" thay vì DAO làm hàng đó lệch số ô. Kiểm lại từng hàng bằng cách đếm chữ cái.
  • Ghi sai vị trí ô khoá. Lỗi này làm cột khoá đọc ra một từ vô nghĩa. Đánh dấu chữ khoá bằng bút đỏ trên bản nháp trước khi kẻ lưới.
  • Đáp án quá riêng tư. Một biệt danh chỉ hai người biết sẽ làm cả nhóm đứng ngoài. Mỗi đáp án nên có ít nhất một nửa nhóm biết tới.
  • Từ khoá quá dài. Từ khoá trên mười chữ cái làm ô chữ kéo dài, cả nhóm mệt trước khi giải xong. Sáu, bảy chữ là vừa.
  • Không chuẩn bị gợi ý phụ. Khi cả nhóm bí, người dẫn cần có sẵn một câu gợi ý thêm cho mỗi hàng.
  • Để lộ đáp án. Bản đáp án nên ở tờ riêng, gấp lại, chỉ người dẫn giữ.

Một mẹo nhỏ để kiểm lưới: sau khi kẻ xong, che hết các hàng ngang, chỉ nhìn cột khoá đọc từ trên xuống. Nếu đọc ra đúng từ khoá thì lưới đã xếp chuẩn.

Tổ chức cho cả nhóm cùng giải, không ai đứng ngoài

Ô chữ làm xong mới là một nửa. Nửa còn lại là cách đưa nó ra trước một nhóm người có tuổi tác, trí nhớ, tính cách rất khác nhau. Trình tự dưới đây giúp ai cũng có phần:

  1. Dán hoặc chiếu lưới trống ở chỗ cả nhóm cùng nhìn thấy, đọc to quy ước viết không dấu một lần.
  2. Người dẫn đọc gợi ý theo thứ tự từ hàng dễ nhất, không nhất thiết từ hàng 1.
  3. Ưu tiên người ít nói hoặc người lớn tuổi trả lời trước ở những hàng mà họ có kỷ niệm riêng.
  4. Ai đoán đúng thì điền chữ hoặc nói để người dẫn điền, rồi kể ngắn kỷ niệm gắn với đáp án đó.
  5. Khi cả nhóm bí, mở gợi ý phụ cho tất cả cùng nghe, không gợi ý riêng.
  6. Ai đoán được từ khoá thì nói ra bất cứ lúc nào; không chấm điểm, không phân thắng thua.

Nếu nhóm quá đông, có thể chia thành vài bàn, mỗi bàn một tờ ô chữ in sẵn, rồi cuối buổi các bàn cùng đọc từ khoá. Không cần trao giải; một tràng vỗ tay khi từ khoá hiện ra là đủ.

Kẻ lưới bằng tay hay bằng bảng tính

Cách đơn giản nhất là kẻ trên giấy kẻ ô, loại vở ô li hay giấy kẻ ô vuông của học trò. Mỗi ô vuông nhỏ đã có sẵn, chỉ cần tô viền những ô thuộc ô chữ, đánh số hàng ở đầu và tô màu cột khoá. Một ô chữ sáu, bảy hàng kẻ tay mất khoảng mười lăm phút.

Nếu muốn in nhiều bản hoặc chiếu lên màn hình lớn, có thể dùng bảng tính trên máy tính. Thu hẹp cột cho bằng chiều cao hàng để ô thành hình vuông, kẻ viền cho các ô thuộc ô chữ, tô nền cột khoá. Bản đáp án làm ở một trang tính riêng bằng cách chép bản trống rồi điền chữ vào.

Với buổi đông người, cách vui nhất vẫn là kẻ lưới thật to lên một tờ giấy khổ lớn dán tường hoặc lên tấm bảng, người dẫn cầm bút điền từng chữ khi có người đoán đúng. Cảnh một người đứng điền chữ, cả phòng nhìn lên, gợi lại đúng không khí giờ sinh hoạt lớp ngày trước.

Một ô chữ mừng thọ và bà cụ đọc từ khoá

Thử hình dung buổi mừng thọ tám mươi của một bà cụ. Đứa cháu đang học đại học làm một ô chữ năm hàng, từ khoá là tên bà viết không dấu. Mỗi hàng là một mẩu đời bà: cái làng bà sinh ra, món canh bà nấu ngon nhất, nghề bà làm thời trẻ, cái giếng bà gánh nước, tên con đò bà hay qua sông đi chợ.

Ô chữ được kẻ to trên tờ giấy dán lên tường phòng khách. Con cháu đoán từng hàng, mỗi hàng giải xong là bà lại kể một chuyện. Đến khi cột khoá hiện ra, đứa chắt nhỏ nhất được bế lên đọc to. Bà cụ ngồi im một lúc rồi bảo: bà không biết chữ nhiều, nhưng tên bà thì bà nhận ra.

Tờ giấy ấy sau đó được gấp cẩn thận, cất trong ngăn tủ của bà. Một ô chữ tự làm không tốn tiền, không cần khéo tay, chỉ cần người làm chịu ngồi nhớ lại. Và chính việc ngồi nhớ lại ấy mới là món quà.

Câu hỏi thường gặp

Từ khoá ô chữ nên dài bao nhiêu chữ cái?

Khoảng bốn tới tám chữ cái khi viết không dấu là vừa. Từ khoá ngắn quá thì ô chữ xong quá nhanh, dài quá thì cả nhóm mệt trước khi giải hết. Với buổi có trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi, năm, sáu chữ là hợp nhất.

Làm sao xếp các hàng cho cột khoá thẳng?

Tìm hàng có chữ khoá nằm xa đầu nhất, lấy vị trí đó làm cột khoá. Mỗi hàng còn lại dịch sang phải sao cho chữ khoá của nó rơi đúng vào cột này. Kiểm lại bằng cách che các hàng, chỉ đọc cột khoá.

Có cần phần mềm chuyên dụng để làm ô chữ không?

Không cần. Giấy kẻ ô, bút chì và thước kẻ là đủ cho một ô chữ sáu, bảy hàng. Nếu muốn in nhiều bản hoặc chiếu lên màn hình, một bảng tính thông thường với cột thu hẹp thành ô vuông là đủ dùng.

Ô chữ họp lớp nên tránh những gì?

Nên tránh những đáp án làm ai đó ngại, như chuyện bị phạt hay chuyện tình cảm riêng chưa ai kể công khai, và không nêu đích danh ai trong gợi ý. Mỗi đáp án nên là kỷ niệm chung mà ít nhất một nửa lớp biết.

Chữ đ viết thế nào trong ô chữ không dấu?

Theo quy ước phổ biến, chữ đ viết thành D, các chữ có mũ, có móc như ô, ơ, ư viết thành O, O, U, và bỏ hết dấu thanh. Nhờ vậy mỗi ô chỉ chứa đúng một chữ cái, dễ điền và dễ ghép cột khoá.

Ô chữ mừng thọ nên làm thế nào cho người lớn tuổi dễ theo?

In hoặc kẻ chữ thật to, đọc gợi ý chậm, chọn đáp án là chuyện đời chính ông bà như quê nhà, nghề cũ, món ăn sở trường. Sau mỗi hàng nên dừng lại để ông bà kể, đó mới là phần quý nhất của buổi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138