ThanQuen.comThân Quen
Đồ công nghệ đầu tiên

Quán net ngày xưa: tính giờ chơi, tai nghe chung và hộp thư điện tử đầu tiên

Quán net đầu những năm 2000: dãy máy ngăn vách, ghi giờ vào sổ, tai nghe chung, lập hộp thư đầu tiên, chat đến khuya, chơi điện tử đồng đội và gói mì úp giữa đêm.

Rows of Vietnamese teenagers seen from behind wearing large headphones at old desktop computers in a crowded narrow internet shop at night, blue monitor glow, cigarette haze

Quán net, hay quán internet, là tiệm đặt nhiều máy tính nối mạng cho khách thuê theo giờ để lướt mạng, chat, gửi thư và chơi trò; ở Việt Nam, quán net bắt đầu có ở thành phố lớn từ cuối thập niên 1990 và mọc khắp nơi, kể cả ở thị trấn và ven làng, trong những năm 2000. Với nhiều người, đó là nơi họ lần đầu tiên chạm vào internet.

Quán net để lại một kho ký ức riêng: dãy máy ngăn vách, tai nghe chụp tai dùng chung, cuốn sổ ghi giờ vào giờ ra, hộp thư điện tử đầu tiên với cái tên ngộ nghĩnh, âm báo tin nhắn đến, trận đấu đồng đội gào thét qua vách ngăn, gói mì úp lúc nửa đêm. Bài này đi qua từng thứ ấy, kèm một bảng so sánh với cách dùng mạng bây giờ.

Dãy máy ngăn vách, ghế nhựa và mùi quán net

Quán net điển hình là một gian nhà dài, kê hai hoặc ba dãy bàn sát nhau, mỗi máy cách nhau một tấm vách gỗ ép thấp. Màn hình ban đầu là loại lồi, về sau mới là màn hình phẳng. Ghế là ghế nhựa có tựa, quán sang hơn thì ghế xoay bọc nỉ đã sờn. Dây điện, dây mạng chằng chịt dưới gầm bàn, chân đi dép thỉnh thoảng vướng phải.

Âm thanh trong quán là một mớ hỗn độn: tiếng gõ phím rào rào, tiếng chuột bấm lách cách, tiếng quạt máy, tiếng ai đó gào lên vì thắng hay thua một ván, tiếng loa nhỏ phát nhạc từ một máy nào đó. Mùi quán là mùi máy nóng, mùi mồ hôi, mùi khói thuốc từ những người lớn ngồi cuối dãy, và mùi mì gói lúc khuya.

Tai nghe chụp tai dùng chung, đệm mút đã bong, có cái chỉ nghe được một bên. Bàn phím mòn mất chữ ở những phím hay dùng, có phím phải bấm mạnh mới ăn. Khách quen biết máy nào nhanh, máy nào chuột nhạy, và tới quán là đi thẳng tới chỗ ấy, gặp người khác ngồi trước thì đành chờ.

Người ta hay gọi vui những quán nhỏ giá rẻ trong ngõ, máy cũ, ghế nhựa là “net cỏ”, để phân biệt với những quán rộng, máy mới ở mặt đường lớn. Net cỏ là nơi của học sinh và người ở trọ: tiền ít, ngồi lâu, quen mặt chủ quán, có khi được ghi nợ vài giờ đến cuối tuần trả. Chủ quán net cỏ thường kiêm luôn người sửa máy, người chỉ cách lập hộp thư, người phân xử khi hai nhóm tranh dãy máy.

Đi net ngày ấy và lên mạng bây giờ

Đặt cạnh nhau sẽ thấy quán net từng gánh những việc mà bây giờ chiếc điện thoại trong túi làm hết.

ViệcỞ quán net ngày ấyBây giờ
Trả tiềnGhi giờ vào sổ hoặc phần mềm tính giờ, trả theo giờ khi vềGói cước hằng tháng, dùng không giới hạn
Liên lạc với bạnChat bằng phần mềm có khung trạng thái, âm báo tin đếnỨng dụng nhắn tin trên điện thoại, gọi video
Gửi bài, gửi tệpĐính kèm vào thư, chờ tải lên rất lâuGửi tức thì, lưu trên mạng
Chơi tròNgồi cạnh nhau, nối mạng trong quán, gào qua váchChơi từ xa, nói qua micro
Gõ tiếng ViệtPhải chọn đúng bảng mã, lệch là chữ thành ký tự lạGõ có dấu mặc định
Tra cứuRa quán tra điểm thi, xem tin, tìm bài tậpHỏi ngay trên điện thoại ở bất cứ đâu

Chuyện gõ tiếng Việt là ký ức chung của rất nhiều người: máy này để một bảng mã, máy kia để bảng mã khác, gửi thư đi là bên nhận thấy toàn ký tự lạ. Người dùng quen nhắn trước một câu “đọc được không” rồi mới viết thư dài, hoặc viết luôn không dấu cho chắc.

Lần đầu lập hộp thư điện tử ở quán net

Rất nhiều người có hộp thư điện tử đầu tiên ngay tại quán net, nhờ anh chủ quán hoặc một người bạn chỉ. Các bước quen thuộc ngày ấy:

  1. Mở trình duyệt, gõ địa chỉ trang cung cấp hộp thư miễn phí mà bạn bè giới thiệu.
  2. Chọn đăng ký, nghĩ một cái tên. Tên đẹp đã có người lấy, nên phải ghép thêm năm sinh, biệt danh, hay những chữ nghe rất kêu mà sau này nhớ lại thấy ngượng.
  3. Đặt mật khẩu, trả lời câu hỏi bảo mật, chép tất cả ra mảnh giấy kẹp trong ví vì sợ quên.
  4. Gửi thư đầu tiên cho bạn ngồi máy bên cạnh, rồi hai đứa nhìn nhau chờ thư đến.
  5. Trước khi về, đăng xuất cẩn thận. Quên đăng xuất ở máy quán là người sau có thể đọc thư, thậm chí dùng hộp thư của mình.

Cái tên hộp thư thời ấy về sau thường bị bỏ khi đi xin việc, vì quá trẻ con. Nhưng nhiều người vẫn giữ nó như giữ một cuốn nhật ký: trong đó có những bức thư đầu tiên gửi bạn ở xa, những tấm thiệp điện tử dịp sinh nhật, những lời hẹn đi chơi mà bây giờ đọc lại thấy vừa buồn cười vừa thương.

Những tục lệ chỉ quán net mới có

Nạp thêm giờ. Hết giờ đã trả, màn hình báo, phải ra quầy đưa thêm tiền để chủ quán mở tiếp. Đang giữa trận mà máy khoá là tai hoạ, nên ai cũng nhìn đồng hồ ở góc màn hình.

Chơi đồng đội trong quán. Cả nhóm thuê một dãy máy liền nhau, nối mạng trong quán để đấu với nhóm khác ở dãy đối diện. Hai bên gào thét qua vách, thua thì đòi đấu lại, có khi đấu đến tận khuya.

Thâu đêm có giá riêng. Ở một số quán, có gói chơi qua đêm giá rẻ hơn tính theo giờ. Thanh niên, sinh viên ở trọ rủ nhau đi thâu đêm, sáng ra mắt đỏ hoe. Quy định giờ mở cửa về sau chặt hơn, tuỳ thời điểm và địa phương.

Mì úp và nước ngọt tại chỗ. Quán bán thêm mì gói úp nước sôi, nước ngọt, xúc xích. Gói mì ăn bên bàn phím lúc nửa đêm là thứ nhiều người kể lại như một món đặc sản của tuổi trẻ.

Âm báo tin nhắn. Phần mềm chat phát ra âm báo mỗi khi có tin đến, cả dãy quen tai. Có những người ngồi cả buổi chỉ để chờ nghe tiếng báo từ một cái tên nhất định.

Dòng trạng thái thay lời muốn nói. Phần mềm chat cho phép ghi một dòng ngắn cạnh tên mình. Người trẻ dùng nó để bóng gió chuyện buồn vui, chép một câu thơ, một lời giận dỗi, chờ xem ai hỏi han. Đổi dòng trạng thái nhiều lần trong một tối là chuyện thường.

Một kỷ niệm giả định: tra điểm thi ở quán net đầu ngõ

Hình dung một cô học trò ở một thị trấn miền Tây Nam Bộ, giữa những năm 2000. Nhà chưa có máy tính, cả ngõ chỉ có một quán net nhỏ sáu máy. Ngày có điểm thi tốt nghiệp, từ sáng sớm quán đã chật, học trò đứng xếp hàng ra tận vỉa hè, ai cũng cầm mảnh giấy ghi số báo danh.

Mạng chậm vì cả nước cùng tra, trang web cứ quay mãi không lên. Anh chủ quán tự đứng ra tra giúp, mỗi người một lượt, gõ số báo danh, chờ, rồi đọc to điểm cho từng đứa. Có đứa reo lên, có đứa lặng lẽ đi ra. Đến lượt cô, trang web treo đúng lúc ấy, cô đứng chờ thêm năm phút dài như cả buổi.

Khi con số hiện lên, cô chạy một mạch về nhà, vừa chạy vừa gọi mẹ. Nhiều người cùng thế hệ có ký ức tương tự: không phải xem điểm trên điện thoại riêng, mà chen chúc ở quán net, nghe người khác đọc điểm, biết điểm của cả xóm trước khi biết điểm của mình. Quán net vì thế là một phần của những ngày quan trọng nhất tuổi đi học.

Vì sao quán net thưa dần và ngày nay còn gặp ở đâu

Từ cuối những năm 2000, mạng internet về tận nhà với giá rẻ, máy tính xách tay phổ biến, rồi điện thoại thông minh đưa internet vào túi mỗi người. Những việc trước kia phải ra quán như chat, gửi thư, tra cứu đều làm được ở nhà. Quán net mất dần khách bình thường, chỉ còn khách chơi trò.

Ngày nay quán net không biến mất mà đổi khác. Ở thành phố có những phòng máy chơi điện tử sạch sẽ, ghế êm, máy cấu hình mạnh, dành cho người chơi muốn đấu cùng bạn bè. Ở thị trấn, vài quán net kiểu cũ vẫn còn, khách chủ yếu là học sinh, người lao động ở trọ cần in ấn, làm hồ sơ trực tuyến.

Nếu muốn kể cho con cháu, bạn có thể đưa trẻ vào một phòng máy hiện đại rồi kể nó từng trông thế nào: vách gỗ thấp, tai nghe một bên, cuốn sổ ghi giờ, bảng mã tiếng Việt chọn sai. Trẻ sẽ thấy lạ khi nghe rằng ngày xưa muốn gửi một bức thư điện tử phải đi bộ ra đầu ngõ và trả tiền theo giờ. Cũng có thể kể về phép lịch sự của quán: không đọc trộm màn hình máy bên cạnh, đeo tai nghe khi bật nhạc, đăng xuất trước khi đứng dậy. Đó là những phép tắc vẫn còn giá trị khi dùng máy tính chung ở thư viện hay ở cơ quan hôm nay.

Bạn còn nhớ không: câu đố về quán net

Dành cho người từng có hộp thư đầu tiên ở quán net, đáp án ghi ngay sau:

  • Hết giờ máy khoá, muốn chơi tiếp phải làm gì? Đáp án: ra quầy nạp thêm giờ.
  • Gửi thư mà bên kia đọc toàn ký tự lạ là vì sao? Đáp án: hai máy dùng khác bảng mã tiếng Việt.
  • Quên làm gì ở máy quán thì người sau đọc được thư của mình? Đáp án: quên đăng xuất.
  • Món ăn nào gắn với những đêm ngồi quán net? Đáp án: mì gói úp nước sôi.
  • Ngày có điểm thi, quán net đầu ngõ đông nhất vì sao? Đáp án: học trò ra tra điểm vì nhà chưa có máy, chưa có mạng.

Bạn còn nhớ tên hộp thư điện tử đầu tiên của mình không? Hỏi câu này trong nhóm bạn cũ, thường cả nhóm cười nghiêng ngả khi ai đó dám đọc to cái tên ấy.

Câu hỏi thường gặp

Net cỏ là gì?

Net cỏ là cách gọi vui những quán net nhỏ, giá rẻ, máy cũ, thường nằm trong ngõ hoặc ven khu dân cư. Khách chủ yếu là học sinh và người ở trọ, đến để chat, chơi trò hoặc làm việc vặt trên mạng.

Quán net ngày xưa tính tiền thế nào?

Quán tính theo giờ, ban đầu ghi giờ vào sổ, về sau dùng phần mềm tính giờ tự khoá máy khi hết tiền. Giá mỗi giờ khác nhau tuỳ nơi và tuỳ thời điểm, một số quán có gói chơi qua đêm rẻ hơn.

Vì sao ngày xưa gõ tiếng Việt hay bị lỗi?

Thời ấy có nhiều bảng mã tiếng Việt khác nhau. Nếu máy gửi và máy nhận không dùng cùng bảng mã, chữ có dấu biến thành ký tự lạ. Vì vậy nhiều người viết thư và tin nhắn không dấu cho chắc.

Đi net thâu đêm là gì?

Đó là thuê máy chơi qua đêm theo một gói giá riêng, thường rẻ hơn tính theo giờ. Thanh niên và sinh viên hay rủ nhau đi chơi trò đồng đội đến sáng. Quy định giờ mở cửa của quán thay đổi theo thời điểm và địa phương.

Ngày nay còn quán net không?

Vẫn còn, nhưng đổi khác. Ở thành phố là phòng máy chơi điện tử hiện đại, ghế êm, máy mạnh. Ở thị trấn còn vài quán kiểu cũ phục vụ học sinh và người cần in ấn, làm hồ sơ trên mạng.

Vì sao nhiều người nhớ quán net đến vậy?

Vì quán net là nơi nhiều người lần đầu dùng internet, lập hộp thư, chat với bạn ở xa và tra điểm thi. Những ký ức ấy gắn với tuổi học trò và tuổi sinh viên nên được nhắc lại với nhiều cảm xúc.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138